Student geneeskundeEen goede arts hoeft echt niet te promoveren

Een goede arts hoeft echt niet te promoveren
Naar actueel

Een goede arts hoeft echt niet te promoveren

De druk op jonge artsen om eerst nog een proefschrift te schrijven is groot. Dat is verspilling van zorgkracht, vindt arts Arno Bisschop, oprichter en medisch eindverantwoordelijke bij Talent&Care.

Dit opiniestuk werd op 9 april 2019 gepubliceerd in dagblad Trouw

We willen meer handen aan het bed, toch laten we jonge dokters vaak eerst jarenlang onderzoek doen. Een goede arts hoeft niet te promoveren. Omdat promoveren voor velen een ‘moetje’ is om in aanmerking te komen voor een opleidingsplek. Dat is verspilling van zorgkracht in tijden van personeelstekorten. 

Een landelijk tekort aan huisartsen dreigt, meldde de Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV) onlangs. En voor andere specialisten zoals kinderartsen of psychiaters geldt dat die erg schaars zijn in randprovincies. Hoe dit komt? Onder andere doordat we onszelf met basisaannames of ingesleten cultuurpatronen vastzetten. Zo luidt in zorgorganisaties vaak nog het credo: een ‘goede dokter’ is gepromoveerd. Maar is promoveren echt wel nodig?

Nee, je bent als psychiater of cardioloog heus niet meer bekwaam als je een doctorstitel op zak hebt. Uitzonderingen daargelaten, maar onderzoek doen is niet hetgeen wat ooit bij tieners de doorslag gaf om geneeskunde te studeren. Zorgverleners willen patiënten genezen of het leven van hen dragelijker maken. Dát is de drijfveer, niet het doen van onderzoek. Dan is het verwonderlijk dat juist medische faculteiten de kroon spannen wat betreft het aantal promovendi. Zo werd in 2017 bijna de helft van de promotieonderzoeken van de Universiteit van Amsterdam (UvA) gedaan bij de geneeskundefaculteit, aldus het Rathenau Instituut.

Promotievirus

Promoveren is voor de meeste jonge dokters echter vooral een kwestie van profileren, van CV-building. “Zo’n opleidingsplek krijg ik alleen als ik promoveer. Want ik heb toch echt een uitmuntend CV nodig, of niet?” Dit soort zinnen hoor ik bijna wekelijks in gesprekken met de nieuwe generatie zorgverleners. Zelfs mensen van begin twintig zijn dus al volledig besmet met het virus dat je als ambitieuze jonge dokter ‘verplicht’ moet promoveren.

En dat lukt dan vaak ook nog niet. Wereldwijd haakt 30 tot 50% vroegtijdig af bij een promotieonderzoek, becijferde het Vlaamse onderzoeksbureau ECOOM. Ik denk dat de belangrijkste verklaring voor deze uitval zit in het niet intrinsiek gemotiveerd zijn om onderzoek te doen. De jonge artsen staan niet in hun kracht, omdat ze tijdens zo’n promotie niet doen wat ze het liefst doen: zorg verlenen. Je kunt je dus afvragen of die promotie-gekte niet wat minder kan. Maar zolang opleiders bij maatschappen en zorgorganisaties belang blijven hechten aan ‘gepromoveerd zijn’, blijft die promotiedruk bestaan. Dat moeten we niet willen.

Artsen eerder aan het bed

Promotieonderzoek kost de maatschappij veel geld. Mijn eigen promotieonderzoek, dat nu ligt te verstoffen in een bureaulade, kostte ruim 200.000 euro. Ook ik deed het omdat het goed was voor mijn CV en mijn kansen om in opleiding te komen. Als we hier nu eens mee stoppen, staan jonge artsen voortaan veel eerder aan het bed van een patiënt. Ook in de provincie. En het onderzoeksgeld kan dan naar de wel echt gemotiveerde onderzoekers.

De zorg in Nederland kunnen we alleen verbeteren als we aannames zoals ‘Promoveren maakt een betere dokter’ vaker ter discussie stellen. Er worden nu ook gewoon andere competenties gevraagd van zorgprofessionals dan vroeger. Zorgverleners gaan in de (nabije) toekomst vooral het verschil maken op menselijk vlak. Authentiek menselijk contact tussen zorgverlener en patiënt; dat is waar het straks vooral om draait. We hebben geen promovendi nodig, maar (jonge) artsen die invoelend vermogen hebben én passie voor zorgverlening. Dat moeten de belangrijkste criteria worden voor het krijgen van opleidingsplekken. Wie doet er met me mee om dit meer concreet te maken?

Dr. Arno Bisschop is arts, oprichter en medisch eindverantwoordelijke bij Talent&Care.

 

Onze opdrachtgevers zijn onder andere