ArtsHoe voorkom je agressie in de gehandicaptenzorg?

Hoe voorkom je agressie in de gehandicaptenzorg?
Naar actueel

Hoe voorkom je agressie in de gehandicaptenzorg?

Voor Gwendolyne Kwak was het al op de middelbare school duidelijk dat ze wilde werken met mensen met een beperking. Sinds oktober 2016 werkt ze als ANIOS in de gehandicaptenzorg. In deze blog schrijft ze over haar ervaringen met agressie binnen deze sector en geeft ze vijf tips om hier als jonge zorgprofessional mee om te gaan.

Uit onderzoek blijkt dat 70 procent van de medewerkers in de gehandicaptenzorg te maken krijgt met slaan, bijten, schoppen en knijpen door patiënten. Nog eens 80 procent met schelden en dreigen. Dat is echt enorm hoog natuurlijk. Voordat ik in de gehandicaptenzorg ging werken, wist ik wel dat ik te maken kon krijgen met (verbale) agressie. Ik heb in mijn omgeving mensen met een beperking en wist dat een woede-uitbarsting voor kan komen. Maar er is meer agressie dan ik had verwacht.

Gevaarlijke situaties

Als arts ben ik niet dagelijks bij alle cliënten betrokken. Ik heb dan ook minder vaak direct te maken met agressie. Dit in tegenstelling tot de begeleiders die het soms zelfs heel gewoon vinden dat cliënten woede-uitbarstingen hebben. Een groot deel uit alleen verbale agressie, maar ook bijten, krabben en slaan komen voor. Agressie kan soms ook tot gevaarlijke situaties leiden. Als er met brandblussers of meubilair wordt gegooid, kunnen mensen gewond raken. Het is daarom goed dat er nu meer aandacht voor is in de behandeling. Bij kinderen wordt nu al aangeleerd dat als ze boos zijn ze naar hun kamer gaan om af te koelen. Dat kan alleen zijn of met een begeleider waar ze dan mee kunnen praten. Ook als arts denk ik mee over hoe we de onrust in de groep omlaag kunnen brengen.

Geen beloning

Het gebruiken van agressie moet in ieder geval geen beloning zijn. We hebben een keer een man gehad die dreigde voor de trein te springen omdat hij een hond wilde. “Maar als je dat dan doet, krijg je dan wel een hond?” vroeg ik hem toen. “Nee” was zijn antwoord, maar hij hoopte zo wel zijn zin te krijgen. Zo werkt het natuurlijk niet. We hebben toen met hem afgesproken dat als hij zijn parkiet goed zou verzorgen en liet zien dat hij drie keer per dag zou gaan wandelen, hij een hond zou mogen. Maar dit lukte hem niet dus de hond is er nooit gekomen. Wel mag hij de hond van de buurvrouw uitlaten. Zo hebben we toch een mooie oplossing gevonden zonder dat het escaleerde.

Lastig gesprek

Ik heb zelf gelukkig nog nooit te maken gehad met fysiek geweld. Soms weet je van te voren al dat het een lastig gesprek wordt. Ik vind het dan juist een uitdaging om de rust te bewaren en goed uit te leggen waarom ik een bepaalde keuze maak. Wanneer een cliënt tijdens het gesprek boos wordt en gaat schelden, dan geef ik aan dat het niet acceptabel is en het gesprek stopt. Ik trek het me niet persoonlijk aan en wordt er ook niet bang van. Als iemand gaat schelden, dan ga ik altijd logisch redeneren. De cliënt wil bijvoorbeeld een bepaalde medicatie afbouwen, maar daar ben ik het niet mee eens. Ik snap dat iemand daar boos om wordt. Na een minuut of 10 kijk ik of we het gesprek weer op kunnen pakken.

Achterwacht

Wat ik wel heel vervelend vind, is dat als iemand niet kalmeert na een gesprek met mij, de begeleiding dan een probleem heeft. Ik waarschuw ze daarom altijd wanneer een cliënt bij een gesprek met mij agressief reageert. Vaak hebben zij wel een goede ingang om het gedrag van de cliënt om te draaien. Wanneer het echt uit de hand dreigt te lopen, dan bellen we de politie als achterwacht. Zij komen dan in de buurt surveilleren en kunnen inspringen als dat nodig is.

Vijf tips om escalatie te voorkomen

  1. Benoem aan het begin van het gesprek dat je het gesprek stopt als de cliënt gaat schelden of agressief wordt.

  2. Stop het gesprek bij (verbale) agressie direct en laat de cliënt afkoelen.

  3. Zorg altijd dat je een noodknop bij de hand hebt of een noodnummer dat je kunt bellen.

  4. Volg een agressietraining om voorbereid te zijn op dit soort situaties.

  5. Zorg dat je een vluchtroute hebt voor het geval de situatie toch escaleert.

Mijn eerste ervaring met agressie vond ik het lastigst. Nu denk ik altijd aan de vorige keer en hoe ik het toen oploste. Dat helpt mij. Ondanks dat ik regelmatig met verbale agressie te maken heb, geeft het werken in de gehandicaptenzorg mij nog steeds heel veel voldoening. Ik heb bijvoorbeeld echt de tijd voor mijn gesprekken met cliënten. Ik maak ook veel grappige situaties mee omdat cliënten niet kunnen liegen en daardoor heel eerlijk zijn. In mijn volgende blog vertel ik daar meer over!

Benieuwd of het werken in de gehandicaptenzorg wat voor jou is? Laat het ons weten!

Onze opdrachtgevers zijn onder andere